Pas festimeve të Ditës së Verës më 14 mars, shumë tradita të vjetra shqiptare thonë se festa nuk përfundon me kaq. Sipas besimeve popullore, ditët që pasojnë janë po aq të rëndësishme, sepse në to përcaktohet fati dhe mbarësia e muajve që vijnë.
Folkloristët thonë se kjo festë mund të ketë rrënjë shumë të lashta, madje që nga kohët pagane, kur njerëzit festonin zgjimin e natyrës dhe rikthimin e diellit pas dimrit. Për këtë arsye, shumë rite që ndiqen edhe sot lidhen me fatin, shëndetin dhe energjinë e vitit të ri natyror.
Verorja dhe “rituali i pemës”
Një nga zakonet më të njohura është verorja, filli i kuq dhe i bardhë që vendoset në dorë para festës. Por sipas traditës, verorja nuk duhet hequr menjëherë.
Në disa zona të vendit besohet se ajo duhet të hiqet vetëm kur shihen dallëndyshet e para ose kur një pemë fillon të lulëzojë. Pastaj verorja lidhet në degën e një peme, si një simbol që fati dhe shëndeti të rriten bashkë me natyrën.
Dita që “parashikon verën”
Një tjetër besim i vjetër thotë se si kalon Dita e Verës dhe ditët pas saj, ashtu do të jetë edhe vera. Për këtë arsye, njerëzit përpiqeshin të shmangnin grindjet, lajmet e këqija apo punët e rënda.
Sipas besimeve popullore, një ditë e qetë dhe e gëzueshme do të sillte një verë të mbarë dhe plot begati.
Zjarri që largon të keqen
Në disa zona të Shqipërisë ndiznin zjarre dhe kalonin mbi to, një ritual shumë i vjetër që besohej se pastronte njeriun nga energjitë e këqija të dimrit.
Ky zakon lidhet me rite të hershme të pranverës në Ballkan, ku zjarri simbolizonte fuqinë e diellit dhe ringjalljen e jetës.
Besime që kanë mbijetuar ndër shekuj
Sipas disa studiuesve të folklorit, Dita e Verës mund të ketë origjinë shumë më të hershme, që lidhet me rite pagane të adhurimit të diellit dhe të natyrës. Në këto besime të lashta, dita shënonte fillimin simbolik të ciklit të ri të jetës, ndaj njerëzit përpiqeshin të kryenin veprime që sillnin fat dhe bollëk.
Në disa zona besohej madje se si kalon dita dhe ditët pas saj, ashtu do të shkojë edhe vera, ndaj njerëzit përpiqeshin të shmangnin grindjet apo lajmet e këqija.
Edhe pse shumë prej këtyre zakoneve sot praktikohen më pak, ato vazhdojnë të ruhen si pjesë e traditës dhe kulturës shqiptare, duke e bërë këtë festë një nga më të veçantat e pranverës.
